1. Irregular verbs nima?
Irregular verbs — Past Simple va Past Participle shakllari odatdagi -ed qoidasi bilan yasaladigan fe’llardir emas. Ularning V2 va V3 shakllarini ko‘pincha alohida yodlash kerak.
Masalan:
go → went → gone
❌ go → goed → goed
Shuning uchun went va gone shakllarini bilish kerak.
2. V1, V2 va V3 nimani anglatadi?
| Shakl | Nomi | Asosiy qo‘llanishi |
|---|---|---|
| V1 | Base form | Infinitive, Present Simple va boshqa shakllar |
| V2 | Past Simple | O‘tgan zamon |
| V3 | Past Participle | Perfect tenses va Passive Voice |
3. Irregular verbs — to‘liq jadval
Quyidagi jadvalda ingliz tilida ishlatiladigan asosiy va keng tarqalgan irregular verbs hamda ayrim kamroq uchraydigan shakllar berilgan.
| # | V1 | V2 | V3 | Ma’nosi | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | arise | arose | arisen | paydo bo‘lmoq, yuzaga kelmoq | — |
| 2 | awake | awoke | awoken | uyg‘onmoq | — |
| 3 | be | was / were | been | bo‘lmoq | — |
| 4 | bear | bore | borne / born | chidamoq, ko‘tarmoq; tug‘moq | born asosan tug‘ilish bilan ishlatiladi. |
| 5 | beat | beat | beaten | urmoq, yengmoq | — |
| 6 | become | became | become | bo‘lmoq, aylanmoq | — |
| 7 | begin | began | begun | boshlamoq | — |
| 8 | bend | bent | bent | egmoq, bukmoq | — |
| 9 | bet | bet | bet | garov o‘ynamoq | — |
| 10 | bind | bound | bound | bog‘lamoq | — |
| 11 | bite | bit | bitten | tishlamoq | — |
| 12 | bleed | bled | bled | qonamoq | — |
| 13 | blow | blew | blown | uflamoq, esmoq | — |
| 14 | break | broke | broken | sindirmoq, buzmoq | — |
| 15 | breed | bred | bred | ko‘paytirmoq, boqib yetishtirmoq | — |
| 16 | bring | brought | brought | olib kelmoq | — |
| 17 | broadcast | broadcast | broadcast | efirga uzatmoq | — |
| 18 | build | built | built | qurmoq | — |
| 19 | burn | burnt / burned | burnt / burned | yonmoq, kuydirmoq | burned ham keng ishlatiladi. |
| 20 | burst | burst | burst | yorilmoq, portlamoq | — |
| 21 | buy | bought | bought | sotib olmoq | — |
| 22 | cast | cast | cast | uloqtirmoq; rolga tanlamoq | — |
| 23 | catch | caught | caught | tutmoq | — |
| 24 | choose | chose | chosen | tanlamoq | — |
| 25 | cling | clung | clung | yopishmoq | — |
| 26 | come | came | come | kelmoq | — |
| 27 | cost | cost | cost | narxi bo‘lmoq | — |
| 28 | creep | crept | crept | emaklamoq, sekin yurmoq | — |
| 29 | cut | cut | cut | kesmoq | — |
| 30 | deal | dealt | dealt | muomala qilmoq; taqsimlamoq | — |
| 31 | dig | dug | dug | qazimoq | — |
| 32 | do | did | done | qilmoq | — |
| 33 | draw | drew | drawn | chizmoq; tortmoq | — |
| 34 | dream | dreamt / dreamed | dreamt / dreamed | tush ko‘rmoq, orzu qilmoq | — |
| 35 | drink | drank | drunk | ichmoq | — |
| 36 | drive | drove | driven | haydamoq | — |
| 37 | eat | ate | eaten | yemoq | — |
| 38 | fall | fell | fallen | yiqilmoq, tushmoq | — |
| 39 | feed | fed | fed | ovqat bermoq, boqmoq | — |
| 40 | feel | felt | felt | his qilmoq | — |
| 41 | fight | fought | fought | urushmoq, jang qilmoq | — |
| 42 | find | found | found | topmoq | — |
| 43 | flee | fled | fled | qochmoq | — |
| 44 | fly | flew | flown | uchmoq | — |
| 45 | forbid | forbade | forbidden | taqiqlamoq | — |
| 46 | forget | forgot | forgotten | unutmoq | — |
| 47 | forgive | forgave | forgiven | kechirmoq | — |
| 48 | freeze | froze | frozen | muzlamoq, muzlatmoq | — |
| 49 | get | got | got / gotten | olmoq, ega bo‘lmoq, yetib bormoq | gotten asosan American Englishda ko‘proq ishlatiladi. |
| 50 | give | gave | given | bermoq | — |
| 51 | go | went | gone | bormoq | — |
| 52 | grow | grew | grown | o‘smoq, yetishtirmoq | — |
| 53 | hang | hung | hung | osmoq, ilmoq | Odamni qatl qilish ma’nosida hanged ishlatiladi. |
| 54 | have | had | had | ega bo‘lmoq | — |
| 55 | hear | heard | heard | eshitmoq | — |
| 56 | hide | hid | hidden | yashirmoq | — |
| 57 | hit | hit | hit | urmoq | — |
| 58 | hold | held | held | ushlamoq | — |
| 59 | hurt | hurt | hurt | og‘ritmoq | — |
| 60 | keep | kept | kept | saqlamoq | — |
| 61 | know | knew | known | bilmoq | — |
| 62 | lay | laid | laid | qo‘ymoq, yotqizmoq | — |
| 63 | lead | led | led | yetaklamoq | — |
| 64 | leave | left | left | ketmoq, tark etmoq | — |
| 65 | lend | lent | lent | qarz bermoq | — |
| 66 | let | let | let | ruxsat bermoq | — |
| 67 | lie | lay | lain | yotmoq | — |
| 68 | lose | lost | lost | yo‘qotmoq | — |
| 69 | make | made | made | yasamoq, qilmoq | — |
| 70 | mean | meant | meant | anglatmoq, nazarda tutmoq | — |
| 71 | meet | met | met | uchrashmoq | — |
| 72 | mistake | mistook | mistaken | adashmoq, xato qilmoq | — |
| 73 | pay | paid | paid | to‘lamoq | — |
| 74 | put | put | put | qo‘ymoq | — |
| 75 | read | read | read | o‘qimoq | V1 /riːd/, V2 va V3 /red/. |
| 76 | ride | rode | ridden | minmoq | — |
| 77 | ring | rang | rung | jiringlamoq, qo‘ng‘iroq qilmoq | — |
| 78 | rise | rose | risen | ko‘tarilmoq | — |
| 79 | run | ran | run | yugurmoq | — |
| 80 | say | said | said | aytmoq | — |
| 81 | see | saw | seen | ko‘rmoq | — |
| 82 | seek | sought | sought | izlamoq | — |
| 83 | sell | sold | sold | sotmoq | — |
| 84 | send | sent | sent | yubormoq | — |
| 85 | set | set | set | qo‘ymoq, o‘rnatmoq | — |
| 86 | shake | shook | shaken | silkitmoq | — |
| 87 | shine | shone | shone | porlamoq | — |
| 88 | shoot | shot | shot | otmoq | — |
| 89 | show | showed | shown / showed | ko‘rsatmoq | — |
| 90 | shut | shut | shut | yopmoq | — |
| 91 | sing | sang | sung | kuylamoq | — |
| 92 | sink | sank | sunk | cho‘kmoq | — |
| 93 | sit | sat | sat | o‘tirmoq | — |
| 94 | sleep | slept | slept | uxlamoq | — |
| 95 | speak | spoke | spoken | gapirmoq | — |
| 96 | spend | spent | spent | sarflamoq, vaqt o‘tkazmoq | — |
| 97 | stand | stood | stood | turmoq | — |
| 98 | steal | stole | stolen | o‘g‘irlamoq | — |
| 99 | stick | stuck | stuck | yopishmoq, tiqmoq | — |
| 100 | sting | stung | stung | chaqmoq | — |
| 101 | strike | struck | struck / stricken | urmoq, zarba bermoq | — |
| 102 | swear | swore | sworn | qasam ichmoq, so‘kinmoq | — |
| 103 | sweep | swept | swept | supurmoq | — |
| 104 | swim | swam | swum | suzmoq | — |
| 105 | take | took | taken | olmoq | — |
| 106 | teach | taught | taught | o‘qitmoq | — |
| 107 | tear | tore | torn | yirtmoq | — |
| 108 | tell | told | told | aytib bermoq | — |
| 109 | think | thought | thought | o‘ylamoq | — |
| 110 | throw | threw | thrown | uloqtirmoq | — |
| 111 | understand | understood | understood | tushunmoq | — |
| 112 | wake | woke | woken | uyg‘onmoq, uyg‘otmoq | — |
| 113 | wear | wore | worn | kiymoq | — |
| 114 | weep | wept | wept | yig‘lamoq | — |
| 115 | win | won | won | yutmoq, g‘alaba qozonmoq | — |
| 116 | write | wrote | written | yozmoq | — |
| 117 | abide | abode / abided | abode / abided | chidamoq; amal qilmoq | — |
| 118 | befall | befell | befallen | boshiga tushmoq | — |
| 119 | behold | beheld | beheld | ko‘rmoq, tomosha qilmoq | — |
| 120 | beset | beset | beset | qurshamoq, qiynamoq | — |
| 121 | bid | bid / bade | bid / bidden | taklif qilmoq; buyurmoq | — |
| 122 | bleed | bled | bled | qonamoq | — |
| 123 | breed | bred | bred | ko‘paytirmoq | — |
| 124 | dwell | dwelt / dwelled | dwelt / dwelled | yashamoq | — |
| 125 | forsake | forsook | forsaken | tark etmoq | — |
| 126 | grind | ground | ground | maydalamoq | — |
| 127 | kneel | knelt / kneeled | knelt / kneeled | tiz cho‘kmoq | — |
| 128 | leap | leapt / leaped | leapt / leaped | sakramoq | — |
| 129 | light | lit / lighted | lit / lighted | yoqmoq, yoritmoq | — |
| 130 | prove | proved | proven / proved | isbotlamoq | — |
| 131 | quit | quit | quit | tark etmoq, to‘xtatmoq | — |
| 132 | rid | rid | rid | xalos qilmoq | — |
| 133 | saw | sawed | sawn / sawed | arralamoq | — |
| 134 | sew | sewed | sewn / sewed | tikmoq | — |
| 135 | shrink | shrank / shrunk | shrunk / shrunken | kichraymoq | — |
| 136 | slide | slid | slid | sirpanmoq | — |
| 137 | sling | slung | slung | uloqtirmoq; osib qo‘ymoq | — |
| 138 | slit | slit | slit | kesib ochmoq | — |
| 139 | smell | smelt / smelled | smelt / smelled | hidlamoq; hid taratmoq | — |
| 140 | spell | spelt / spelled | spelt / spelled | harflab yozmoq | — |
| 141 | spill | spilt / spilled | spilt / spilled | to‘kib yubormoq | — |
| 142 | spoil | spoilt / spoiled | spoilt / spoiled | buzmoq, aynitmoq | — |
| 143 | spring | sprang | sprung | sakrab chiqmoq, otilmoq | — |
| 144 | stand | stood | stood | turmoq | — |
| 145 | stink | stank / stunk | stunk | badbo‘y hid taratmoq | — |
| 146 | strive | strove / strived | striven / strived | intilmoq, harakat qilmoq | — |
| 147 | swell | swelled | swollen / swelled | shishmoq | — |
| 148 | tread | trod | trodden / trod | bosmoq, qadam qo‘ymoq | — |
| 149 | undertake | undertook | undertaken | zimmasiga olmoq | — |
| 150 | undergo | underwent | undergone | boshdan kechirmoq | — |
| 151 | uphold | upheld | upheld | qo‘llab-quvvatlamoq | — |
| 152 | withdraw | withdrew | withdrawn | qaytarib olmoq, chekinmoq | — |
| 153 | withstand | withstood | withstood | qarshilik ko‘rsatmoq, bardosh bermoq | — |
4. Irregular verbsni guruhlarga bo‘lib yodlash
Barcha fe’llarni alohida-alohida yodlash shart emas. Bir xil shaklga ega fe’llarni guruhlab yodlash ancha oson.
V1 = V2 = V3
cut → cut → cut
put → put → put
hit → hit → hit
let → let → let
set → set → set
hurt → hurt → hurt
V2 = V3
buy → bought → bought
bring → brought → brought
think → thought → thought
teach → taught → taught
feel → felt → felt
keep → kept → kept
V1 = V3
come → came → come
become → became → become
run → ran → run
5. Irregular verbs gaplarda
I went to school yesterday.
— Men kecha maktabga bordim.
go → went
She has gone home.
— U uyiga ketgan.
go → gone
He bought a new phone.
— U yangi telefon sotib oldi.
buy → bought
I have seen this movie.
— Men bu filmni ko‘rganman.
see → seen
She wrote a letter yesterday.
— U kecha xat yozdi.
write → wrote
She has written three letters.
— U uchta xat yozgan.
write → written
6. V2 — Past Simple bilan
Past Simple‘da irregular verbning V2 shakli ishlatiladi.
Formula:
Subject + V2 + ...
I went home. — Men uyga bordim.
He saw Ali. — U Alini ko‘rdi.
They bought a car. — Ular mashina sotib olishdi.
She wrote an email. — U email yozdi.
7. V3 — Past Participle bilan
V3 ko‘pincha Perfect tenses va Passive Voiceda ishlatiladi.
Present Perfect:
Subject + have/has + V3
Past Perfect:
Subject + had + V3
Passive Voice:
be + V3
I have eaten. — Men ovqatlanganman.
She has gone home. — U uyiga ketgan.
They had seen the movie. — Ular filmni ko‘rishgan edi.
8. Eng ko‘p uchraydigan xatolar
❌ I goed to school.
✅ I went to school.
❌ I have saw this movie.
✅ I have seen this movie.
❌ She has went home.
✅ She has gone home.
❌ He buyed a new phone.
✅ He bought a new phone.
❌ I have wrote a letter.
✅ I have written a letter.
9. Ayniqsa yodlash kerak bo‘lgan fe’llar
Quyidagi fe’llar kundalik ingliz tilida juda ko‘p uchraydi:
| V1 | V2 | V3 | Ma’nosi |
|---|---|---|---|
| be | was / were | been | bo‘lmoq |
| have | had | had | ega bo‘lmoq |
| do | did | done | qilmoq |
| go | went | gone | bormoq |
| come | came | come | kelmoq |
| get | got | got / gotten | olmoq |
| make | made | made | yasamoq / qilmoq |
| take | took | taken | olmoq |
| give | gave | given | bermoq |
| see | saw | seen | ko‘rmoq |
| know | knew | known | bilmoq |
| think | thought | thought | o‘ylamoq |
| find | found | found | topmoq |
| tell | told | told | aytib bermoq |
| become | became | become | bo‘lmoq |
| leave | left | left | ketmoq |
| feel | felt | felt | his qilmoq |
| put | put | put | qo‘ymoq |
| bring | brought | brought | olib kelmoq |
| begin | began | begun | boshlamoq |
10. Irregular verbsni qanday yodlash kerak?
Ularni faqat uchta shaklni ketma-ket o‘qib yodlashdan ko‘ra, guruhlar orqali yodlash samaraliroq.
1. Bir xil fe’llar
cut → cut → cut
put → put → put
hit → hit → hit
2. V2 = V3
buy → bought → bought
bring → brought → brought
think → thought → thought
3. O‘zgarishli fe’llar
sing → sang → sung
drink → drank → drunk
begin → began → begun
11. Eng muhim xulosa
Irregular verbs uchun eng muhim uchta narsa:
V1 → asosiy shakl
V2 → Past Simple
V3 → Perfect va Passive
Masalan:
go → went → gone
I went to London last year.
I have gone to London.